BOOM
verhalen

Een kleine
geschiedenis
van Almere
Nederlandse naam   roepnaam   latijnse naam   bomenkrant   genootschap   colofon  

Beginboom

[locatie]
Almere Stad
Weerwatereiland
Floriadeterrein
[gps]
locatiekaart
52.357667, 5.233634 E 5°14'1.08" N 52°21'27.60"
[plantdatum]
april 1972
[Nederlandse naam]

Eik

[categorie]
officiële en niet officiële bomen

Beginboom


In het Weerwater ligt een eiland dat de naam 'Vogeleiland' heeft gekregen. Het bijzondere is dat het eiland vooral bekend is bij kinderen want sinds 1980 hebben 25.000 kinderen uit Almere het eiland bezocht. In 2022 zal het eiland er heel anders uitzien, als het onderdeel is van de Floriade die dat jaar in Almere wordt gehouden.

Een speciale attractie voor de vele bezoekers van de Floriade wordt de 'Beginboom'. Deze boom is dan precies een halve eeuw oud. De Beginboom, een eik, is als een van de allereerste bomen van Almere aangeplant en staat in een bijzondere historische omgeving.

Het Vogeleiland is halverwege de jaren zeventig ontstaan doordat in dit gebied zand werd gewonnen voor de stedelijke ontwikkeling van Almere. Van drooggelegd en ontgonnen land werd het weer water: Weerwater. Deze centrale plas heeft niet altijd in de plannen voor Almere gezeten, maar in het midden van de jaren zeventig verscheen het op de kaart. Er is ruimtelijk veel gebeurd in dit gebied.

Centraal park
Een belangrijk moment voor het groen van Almere is het jaar 1976, Dan verschijnt bij de Rijksdienst voor de IJsselmeerpolders (Rijp) de nota 'De buitenruimte van Almere'. De nota bevat de ideeën over het landschap van Almere die in de jaren daarvoor zijn ontwikkeld. In het hart van Almere wordt een centraal park gedacht dat zich uitstrekt tussen Almere Stad en Almere Haven en de geplande kern Almere-Hout. Van daaruit waaieren de groengebieden uit tot aan de rand van de stad; ze zorgen voor geleding van het landschap en voor overgangsgebieden tussen de verschillende stadsdelen.
In de nota is sprake van de zeilplas 'BZ14' (op de locatie van het latere Weerwater). Meer naar het oosten liggen de bossen, die we nu onder de verzamelnaam Almeerderhout kennen. In westelijke richting vinden we wat later het Beginbos en het Kromslootpark genoemd wordt. Omdat op een later tijdstip het tracé van de A6 door het centrale park gepland wordt, zal dit idee niet gerealiseerd worden.
Het snelwegtracé krijgt overigens later een badkuipvorm waardoor het niet meer over het huidige Weerwatereiland loopt maar de snelweg zal wel het Beginbos in tweeën knippen.
Vooruitlopend op de uitkomst van de discussie over het tracé van de A6 waren de werkzaamheden overigens al begonnen.
In de omgeving van het eiland zijn de watergang bij zeilschool Haddock en de inmiddels tot gracht verbrede waterloop langs de Bunuellaan in de Filmwijk in Almere Stad restanten van de afwateringssloten. Op het noordelijk deel van het eiland Utopia, dat ten noorden van het Vogeleiland ligt, ligt nu nog het zandcunet dat voor oorspronkelijke A6 is aangelegd.
Omdat pas later besloten is het eiland aan te leggen vindt je op het Vogeleiland ook nog sporen van een oud fietspad. Op het zuidelijke deel van het eiland ligt een reep zand, ooit het fundament van de de Muiderweg die daar gelegen heeft.

Na de aanleg van het eiland heeft bijna niemand zich meer bemoeid met het eiland. Een uitzondering wordt gevormd door Stad & Natuur Almere die Almeerse schoolkinderen wel een heel spannend natuureducatief uitstapje bood door ze me de boot naar het onbewoonde eiland te varen. Hoewel, onbewoond? Een vaste plek voor de kinderen om te stoppen tijdens de wandeling was de plek waar ooit een zwerver zou hebben gewoond. Spannend waren natuurlijk ook de echte bewoners: de runderen die naar het eiland zijn gebracht om de distels weg te vreten.

Beginboom
Terug naar het jaar 1972. Op 17 april 1972 worden de eerste bomen van Almere geplant. Er was weinig ceremonieel bij deze gebeurtenis en dat we het nog weten is onder andere te danken aan twee oude foto's. In de bijschriften wordt de datum genoemd en als plantlocatie wordt kavel ´FZ 77´ vermeld.
 
Beginboom
Dat is wat later het Vogeleiland in het Weerwater is gaan heten.
Eén van de aanwezigen, Hans Laumans, herinnert zich dat het inderdaad om de eerste bomen ging. Een andere aanwezige, Harrie de Heij, herinnert zich dat de plantlocatie waarschijnlijk ten noorden van de Muiderweg lag.
In 1972 liep de Muiderweg door tot aan de Kraanvogelweg en liep dus over het huidige Weerwatereiland.

Ook in de 'Maandberichten Zuiderzeewerken nr. 53, 2e kwartaal 1972' wordt door middel van een foto melding gemaakt van het planten van de eerste boom.

En dan is er nog het Lelystadsblad van donderdag 27 april 1972, waarin een verslag staat van een onbekende journalist. Hij of zij heeft een bezoek gebracht aan de locatie waar de eerste bomen van Almere zijn geplant. De bezoeker moet een pad, een 'route vol stenen en gaten' volgen en een bord 'verboden toegang' passeren om bij de locatie te komen.
'De eerste bomen zijn het begin van een 40 hectare groot bos dat de Rijksdienst voor de IJsselmeerpolders in 1972 wil aanplanten', zo legt hij in de krant uit. De journalist gaat verder 'In 1973 zal nog eens 150 hectare volgen. Het gaat om de eerste recreatievoorziening van de toekomstige stad Almere, waarvan de eerste inwoners in 1975 zullen komen. De bomen zijn geplant in de 'inter-nucleaire ruimte, dat is een stedenbouwkundige term voor de ruimte tussen de toekomstige woonkernen Want Almere wordt een 'polynucleaire' stad, een veelkernige stad.'
De journalist constateert bij zijn bezoek over het gebied zelf 'dat de streek nu nog alle kenmerken vertoont van een gebied dat zichzelf niet is'. De naam Almere is net bekend geworden en ook dat de naam Almere staat voor een oude binnenzee, die is voorafgegaan aan de Zuiderzee. De journalist: 'Het is het oude Almere niet meer en het nieuwe Almere nog niet; het is slechts een overgangsverschijnsel tussen Almere-meer en Almere-stad.'
In de wetenschap dat het gebied over drie jaar een stuk aantrekkelijker zal zijn keert de scribent terug, 'naar de veilige, groene dijk in de verte'.

Er is een kans dat de bomen op de foto's van de eerste aanplant verdwenen zijn, want bij de aanleg van het Weerwater is een deel van kavel FZ 77 in het Weerwater verdwenen.
Maar dat op het Weerwatereiland de oudste bomen van Almere staan is een feit. De 'Beginboom' is toen ook aangeplant; waarschijnlijk met een boomplantmachine, want hij staat in een strakke rij bomen. Hij is anno nu een mooie, grote eik die de Almeerse geschiedenis aan zich voorbij heeft zien trekken inclusief de 25.000 Almeerse kinderen tijdens hun bezoek aan het eiland.
Als we in 2022 terugkijken zien we een boom die een halve eeuw oud is.

Op de foto staan de leden van het projectteam Floriade voor de Beginboom. Ze brengen op uitnodiging van Stad & Natuur Almere een 'historisch' bezoek aan het Weerwatereiland. De foto is gemaakt op 21 februari 2013.
De luchtfoto toont het Weerwatereiland 20 april 2010.

In samenwerking met het Bosbouwproefstation te Wageningen werd op kavel FZ77 in Zuidelijk Flevoland een toetsproefveld met diverse nieuwe klonen van Salix Alba, Populus Nigra, en Populus canescens aangelegd.
In deze editie van maandberichten is ook een foto opgenomen van de eerste aangeplante boom in Almere.